Bij een brand van een lithium-ionbatterij denk je al snel aan een elektrische wagen in vlammen of aan een heftruck die vuur vat tijdens het opladen in een magazijn. Dat is het spectaculaire deel van het probleem.
In bedrijven is het risico vaak veel gewoner: een gsm die oplaadt op een bureau, een laptop die opgeborgen zit in een kast, een powerbank die onderin een tas vergeten is, of de elektrische step van een collega in de fietsenberging.
Die batterijen horen intussen bij de dagelijkse werking van je bedrijf. En toch duiken ze zelden op in de risicoanalyse brand als een risico op zich.
Brand van een lithium-ionbatterij: het spook van de thermal runaway
Wanneer een cel beschadigd is, defect raakt of blootgesteld wordt aan sterke hitte, kan ze die energie doorgeven aan de cellen ernaast. De reactie versnelt zichzelf. Je staat dan niet langer tegenover een brandstof die verbrandt: de batterij blijft warmte produceren en kan haar eigen vernietiging voeden.
Een tweede moeilijkheid: gedoofde vlammen betekenen niet noodzakelijk dat het gevaar voorbij is. Een batterij die uit lijkt, kan nog genoeg energie bevatten om opnieuw vuur te vatten. Het risico kan blijven bestaan zolang de cellen niet afgekoeld zijn.
Dan is er nog de rook. De verbranding van een lithium-ionbatterij kan giftige en bijtende gassen afgeven, wat vooral problematisch is in besloten ruimtes zoals een bureau, een laadlokaal of een technische kast.
Met andere woorden: de gewone reflex om een blusser te nemen, de vlammen weg te halen en het incident als afgesloten te beschouwen, volstaat vaak niet.
Begin met te kijken wat er echt gebeurt in je gebouwen
De eerste vraag is bijna banaal: waar zitten de batterijen?
Het gaat niet alleen om industriële uitrusting. Kijk ook naar de laders van gsm’s en laptops, het snoerloos gereedschap, de elektrische fietsen en steps, de reservebatterijen en de persoonlijke toestellen die mensen meebrengen naar het werk. Waar worden ze opgeladen? Staan ze gegroepeerd of verspreid? Bevinden die zones zich in de buurt van een nooduitgang of van brandbaar materiaal?
Een ander punt dat vaak over het hoofd gezien wordt: wat doet het bedrijf wanneer een batterij opgezwollen, vervormd of duidelijk beschadigd is? Een batterij die van vorm veranderd is, moet je als een alarmsignaal beschouwen. Alleen moet iedereen dan wel weten wat dat inhoudt. Wie komt tussen? Waar wordt het toestel geïsoleerd? Wat is de procedure om het af te voeren?
Daarna komt de vraag naar de interventiemiddelen.
Een branddeken ontworpen voor lithium-ionbatterijen heeft niet als functie een batterij te « blussen ». Haar rol is anders: de haard indammen, de uitbreiding beperken en tijd winnen zodat er geëvacueerd kan worden en de hulpdiensten kunnen tussenkomen. Het is een middel om in te dammen, geen wondermiddel.
En vooral: je moet ze ook kunnen gebruiken. In een noodsituatie moet de juiste reflex eenvoudig zijn: verwittigen, isoleren, evacueren. Zonder duidelijke instructie en zonder oefening kan de natuurlijke reflex er net toe leiden dat iemand het toestel verplaatst, een opbergruimte opent of een ongepaste interventie probeert.
Een risicoanalyse die snel achterhaald is
De Codex over het welzijn op het werk verplicht de werkgever om preventiemaatregelen te voorzien die aangepast zijn aan de reële brandrisico’s.
Een analyse die enkele jaren geleden geschreven is, kan intussen achterhaald zijn door de evolutie van de uitrusting (elektrisch handgereedschap, fietsen, steps) en van de laadgewoonten. Je risicoanalyse herbekijken door de aanwezige batterijen, hun locaties en hun laadwijze in kaart te brengen, legt mogelijke blinde vlekken bloot.
Preventie steunt op een stand van zaken, de inrichting van de laad- en opslagzones, een procedure voor beschadigde batterijen en aangepaste indammingsmiddelen.
De mens blijft essentieel: de voorbereiding van je personeel op afwijkingen is doorslaggevend zodra een batterij begint op te warmen of te roken.
Eurodist begeleidt Belgische bedrijven al meer dan 25 jaar op het vlak van eerste hulp en brandveiligheid. Ontdek ons volledige gamma bescherming tegen lithiumbatterijbranden op eurodist.be, en kom ons ontmoeten op Worksafe Namur op 26 november, stand XX.
