Bijna vier op de vijf Belgische werknemers (79%) kampen met musculoskeletale aandoeningen (MSA’s) zoals rug-, nek-, schouder- of gewrichtsklachten. Dat blijkt uit een grootschalig Europees onderzoek naar arbeidsomstandigheden en jobkwaliteit. Met 58% werknemers die rugklachten rapporteren en 30% die klachten ervaart in meerdere lichaamsdelen tegelijk, blijven MSA’s een van de belangrijkste oorzaken van verzuim en verminderde inzetbaarheid. De impact op het individu en de organisatie is dan ook aanzienlijk.
Een blog van Attentia
Musculoskeletale aandoeningen zoals lage rugpijn, nekklachten of peesontstekingen blijven een van de grootste gezondheidsuitdagingen op de Belgische arbeidsmarkt. Ze ontstaan vaak door het tillen van lasten, langdurig aanhouden van verkeerde posities of door overbelasting. Nieuwe cijfers uit de European Working Conditions Survey (EWCS) tonen aan dat maar liefst 79% van de Belgische werknemers minstens één MSA-klacht heeft ervaren in de twaalf maanden voorafgaand aan het onderzoek.
Concreet rapporteerde 58% rugklachten, had 62% last van de bovenste ledematen (nek, schouders, armen of polsen) en kampte 44% met klachten aan de onderste ledematen. Opvallend is dat bijna één op de drie werknemers (30%) tegelijkertijd klachten ervaart in álle zones: de rug én de bovenste en onderste ledematen.
De impact is gigantisch. Fysieke pijn leidt vaak tot langdurige afwezigheid, verminderde productiviteit en stijgende kosten voor zowel de medewerker, de werkgever als de maatschappij.
De economische en menselijke kost
De economische kost van musculoskeletale klachten in België wordt geschat op gemiddeld 5 miljard euro per jaar. Dit omvat directe medische kosten die onze maatschappij draagt, maar ook indirecte kosten bij werkgevers en werknemers door productiviteitsverlies en een verhoogde werkdruk voor collega’s.
Lage rugpijn blijkt daarbij de duurste en meest voorkomende klacht te zijn. De impact is echter niet enkel financieel maar ook menselijk. Chronische pijn zorgt immers voor mentale belasting, een lagere motivatie en vaak ook voor een gevoel van isolement. Dit vergroot het risico op langdurige uitval en bemoeilijkt de re-integratie.
Oorzaken en risicofactoren
MSA’s ontstaan onder andere door het tillen van zware lasten, repetitieve bewegingen, statische houdingen of een gebrek aan ergonomische aanpassingen op de werkplek. Hierdoor ontstaan foute gewoontes die we onbewust in stand houden. Daarnaast spelen psychosociale factoren een grote rol, zoals een te hoge werkdruk, een gebrek aan autonomie of conflicten op de werkvloer, waardoor fysieke klachten aanzienlijk verergeren. En ook omgevingsfactoren kunnen een impact hebben. Zo zorgen erg warme temperaturen bijvoorbeeld sneller voor vermoeide spieren en dus overbelasting.
Structurele en preventieve maatregelen zijn dan ook noodzakelijk. In de eerste plaats is aandacht voor ergonomie essentieel en dat al vanaf de start van de loopbaan. Maar ook door te investeren in een gezonde work-lifebalance en een duurzaam welzijnsbeleid kunnen organisaties veel vooruitgang boeken.
Preventie als sleutel
Voorkomen is altijd beter dan genezen. Om verzuim door MSA’s te verminderen, geeft de in 2024 vernieuwde wetgeving rond ergonomie van de federale overheid werkgevers een extra stimulans om preventief aan de slag te gaan. Dit kan via:
- Een gerichte ergonomische risicoanalyse
- Een aankoopbeleid met strikte ergonomische criteria
- Opleidingen voor leidinggevenden en medewerkers
- Vroegtijdige monitoring en snelle interventie bij klachten
- Wetenschappelijke enquêtes om fysieke én psychische signalen tijdig te detecteren en gerichter te handelen
- Doordachte jobrotatie en een goede inrichting van de werkposten
Vergeet hierbij telewerk niet. Zowel op kantoor als thuis is goed instelbaar en regelbaar materiaal fundamenteel om klachten op lange termijn te voorkomen.
De rol van leidinggevenden
Leidinggevenden spelen een cruciale rol in het herkennen van de eerste signalen en in de begeleiding van medewerkers. Bedrijven moeten hen dan ook ondersteunen met de juiste informatie en heldere doorverwijzingen. Denk bijvoorbeeld aan het aanstellen van interne ‘ergo-ambassadeurs’ die collega’s praktische tips geven over tillen en heffen of bij het instellen van hun bureau. Ook het aanbieden van specifieke trainingen of begeleiding door een ervaren ergonoom of een preventieadviseur-arbeidsarts bieden een grote meerwaarde.
Zeker bij de re-integratie van medewerkers na MSA-verzuim is het advies van deze experts goud waard. Met de juiste aanpassingen en tips heeft de werkhervatting immers de grootste kans op slagen en voorkom je herval.
